Menu

Pierwsze osiedle górnicze w Wałbrzychu

Przy okazji remontu Placu Grunwaldzkiego Fundacja Księżnej Daisy von Pless przypomina o mieszczącym się tu historycznym osiedlu i czterech niepozornych domach, które mijamy na co dzień, nie zastanawiając się nawet jakie znaczenie miały dla rozwoju miasta.

Pierwsze osiedle górnicze w Wałbrzychu
Pierwsze osiedle górnicze zostało zbudowane przez księcia Hansa Heinricha XI Hochberg von Pless (zm.1907) około połowy XIX wieku (prawdopodobnie w 1859r.), w sąsiedztwie szybów „Conrad” i „Graf von Schweinitz” (uruchomionych w pierwszej połowie XIXw.), następnie zmodernizowane z początkiem XX wieku. Od zespołu tych czterech domów pochodzi pierwotna nazwa Placu Grunwaldzkiego, zwanego przed wojna Placem Czterech Domów (Vierhäuserplatz).
 
 
Najstarsze górnicze osiedle Wałbrzycha jest położone przy najruchliwszym obecnie placu (a w zasadzie ulicy, gdyż taką ma formę urbanistyczną) – Placu Grunwaldzkiego i dalej ulicy Wysockiego (nr 2, 4, 6 i 8). Jest to kontynuacja ciągu komunikacyjnego Alei Wyzwolenia (dawna Auenstr., A. Hitler Alee). Pierwotnie aleja wysadzana szpalerem drzew, biegnąca wzdłuż  odkrytej wówczas rzeki Pełcznicy, kończyła się na skrzyżowaniu z ul. Słowackiego (Freiburgerstr.) Osiedle „Czterech domów” położone było zatem  na północnych krańcach ówczesnego Wałbrzycha.
 
 
Wzdłuż północnej pierzei placu wznoszą się cztery murowane,  wolno stojące domy, ustawione w jednej linii, w regularnych odstępach.  Przy każdej ze ścian szczytowych dostawiono do budynków rzędy murowanych komórek. Przyziemia domów znalazły się obecnie poniżej poziomu jezdni i chodnika. Niegdyś domy leżały nad samą Pełcznicą, od której oddzielał je tylko szpaler zieleni. W końcu XIX wieku od strony północnej budynków wytyczono ogródki pracownicze , a pośrodku nich wzniesiono kostnicę o formach neogotyckiej kaplicy z ostrołucznymi oknem.
 
 
 
Wszystkie domy zostały podobnie zaprojektowane. Są to budynki dwukondygnacyjne, z mieszkalnym poddaszem i centralnym wejściem umieszczonym pośrodku. Po obu stronach sieni znalazły się drzwi wejściowe do mieszkań; czterech na parterze i piętrze oraz dwóch na poddaszu. Na początku XX wieku w czterech domach, było ich aż 41. Pierwotnie budynki nie miały żadnych instalacji. Ubikacje w sieni na parterze wstawiono zapewne na początku XX w., w 1904 r.).
 
 
Budynki mają obecnie skromną secesyjną dekorację, wykonaną w tynku, będącą efektem przebudowy sprzed 1904 roku. Z pierwotnych elementów architektonicznych zachowały się proste, kamienne portale drzwiowe, a ponad nimi naczółki w formie krępowanych gzymsów w stylu klasycystycznym. 
 
 
Zespół ten, wzniesiono w połowie XIX w., ostateczną formę urbanistyczną otrzymał w początkach XX w. Stanowi przykład najprostszego rozwiązania – szeregu domów położonych wzdłuż ulicy z wydłużonym podwórzem z tyłu, a zanim terenem podzielonym na ogródki i centralnie położoną kaplicą. Obecnie wyróżnia się w tym rejonie miasta jedynie niewielkimi gabarytami budynków. Wszystkie zachowały pierwotna bryłę i dekorację z okresu secesyjnej przebudowy. Można znaleźć pojedyncze przykłady oryginalnej stolarki okiennej i drzwiowej. Tereny dawnych ogródków są częściowo rozparcelowane. Większość pokrywa chaotyczna, przerośnięta zieleń.
 
opr.plr
foto: P.Tokarski / użyczone
źródło: FB Fundacja Księżnej Daisy von Pless
redakcja@walbrzych24.com
Zdjęcie 1
Zdjęcie 2
Zdjęcie 3
Zdjęcie 4
Zdjęcie 5
Zdjęcie 6
Zdjęcie 7
Zdjęcie 8
Zdjęcie 9
Zdjęcie 10
Zdjęcie 11
Zdjęcie 12
Zdjęcie 13

Komentarze

Aryck Nusbacher (5 lipca 2023 18:23)
Cytuję użytkownika: Z historią na ty.
Piszcie te fantasmagirie o dobroczynności i filantropii Dejzi z Hochbergów na niemieckich portalach bo tu Polski przed 8 majem 1945 nigdy nie było.A było tak: W wyniku II wojny światowej Polska utraciła całe Kresy Wschodnie. Łącznie 46 proc. przedwojennego terytorium kraju przypadło Związkowi Sowieckiemu. W zamian – na mocy decyzji podjętych na konferencjach w Jałcie i Poczdamie – granice Rzeczpospolitej przesunięto na północ oraz zachód. Nawet pomimo tej rekompensaty powierzchnia państwa spadła o niemal 1/5. W 1939 roku wynosiła 389 720 km kw, a po objęciu władzy przez stalinistów i korektach z lat 50., ostatecznie 312 679 km kw. Z perspektywy władz zadaniem najwyższej wagi było uzasadnienie takich decyzji. Chodziło o to, by przekonać Polaków, że zamiast ziem białoruskich, litewskich czy ukraińskich otrzymali terytoria o odwiecznie polskiej tradycji, a sam kraj powrócił w pewnym sensie do swojej najprawdziwszej kolebki.
Niedługo rocznica bitwy pod Grunwaldem. Piastowie brali w niej udział. Po stronie Rycerzy Najświętszej Maryji Panny.
Z historią na ty. (15 czerwca 2023 12:14)
Piszcie te fantasmagirie o dobroczynności i filantropii Dejzi z Hochbergów na niemieckich portalach bo tu Polski przed 8 majem 1945 nigdy nie było.A było tak: W wyniku II wojny światowej Polska utraciła całe Kresy Wschodnie. Łącznie 46 proc. przedwojennego terytorium kraju przypadło Związkowi Sowieckiemu. W zamian – na mocy decyzji podjętych na konferencjach w Jałcie i Poczdamie – granice Rzeczpospolitej przesunięto na północ oraz zachód. Nawet pomimo tej rekompensaty powierzchnia państwa spadła o niemal 1/5. W 1939 roku wynosiła 389 720 km kw, a po objęciu władzy przez stalinistów i korektach z lat 50., ostatecznie 312 679 km kw. Z perspektywy władz zadaniem najwyższej wagi było uzasadnienie takich decyzji. Chodziło o to, by przekonać Polaków, że zamiast ziem białoruskich, litewskich czy ukraińskich otrzymali terytoria o odwiecznie polskiej tradycji, a sam kraj powrócił w pewnym sensie do swojej najprawdziwszej kolebki.
DBA (19 kwietnia 2023 11:41)
Cytuję użytkownika: G
Cytuję użytkownika: DBA
Nie bardzo wiem czym się zachwycać - zwykłe czynszówy zbudowane tanio i szybko dla górników, tradycyjnie bez bieżącej wody i kanalizacji. Dodatkowa atrakcją jest jest grzyb do I piętra i widok z parteru na skarpę. Powinny być przynajmniej 50 lat temu zburzone i w to miejsce postawione budynki mieszkalne o odpowiednim standarcie. Ale przypuszczam, że w tym wałbrzyskim lemingowym szaleństwie zostana uznane jako wiekopomne dzieło księżny "Dejzi" bo podobnież na siłę szuka się powodów jej "beatryfikacji" jako patronki naszej "doliny biedy"
Postawmy tam pomnik JPII
Ja rozumiem, że JPII dzisiaj w Lemingradzie nie jest trendy. I nawet jestem w stanie zrozumieć fascynację niektórych osobą "Dejzi" i nomen omen "Bolkami". Też tak miałem - w podstawówce moim idolem był Winnetou, nawet miałem pióropusz. Ale z tego wyrosłem czego i innym życzę. A co do meritum, czyli "Vierhauserów" - nie bardzo rozumiem zachwytu nad czynszowymi ruderami, a śmiech wzbudza traktowanie ich jako wzorca secesji - raczej proszę wybrać sie w pobliżu Wałbrzycha do Świdnicy i poogladać prawdziwe secesyjne kamienice.
Dosyć (19 kwietnia 2023 9:21)
Kiedy czytam wers "księżna Daisy" nie kontynuuję czytania, bo ona wyłazi mi już z lodówki, piecyka i każdego kranu
G (19 kwietnia 2023 8:59)
Cytuję użytkownika: DBA
Nie bardzo wiem czym się zachwycać - zwykłe czynszówy zbudowane tanio i szybko dla górników, tradycyjnie bez bieżącej wody i kanalizacji. Dodatkowa atrakcją jest jest grzyb do I piętra i widok z parteru na skarpę. Powinny być przynajmniej 50 lat temu zburzone i w to miejsce postawione budynki mieszkalne o odpowiednim standarcie. Ale przypuszczam, że w tym wałbrzyskim lemingowym szaleństwie zostana uznane jako wiekopomne dzieło księżny "Dejzi" bo podobnież na siłę szuka się powodów jej "beatryfikacji" jako patronki naszej "doliny biedy"
Postawmy tam pomnik JPII
DBA (19 kwietnia 2023 7:35)
Nie bardzo wiem czym się zachwycać - zwykłe czynszówy zbudowane tanio i szybko dla górników, tradycyjnie bez bieżącej wody i kanalizacji. Dodatkowa atrakcją jest jest grzyb do I piętra i widok z parteru na skarpę. Powinny być przynajmniej 50 lat temu zburzone i w to miejsce postawione budynki mieszkalne o odpowiednim standarcie. Ale przypuszczam, że w tym wałbrzyskim lemingowym szaleństwie zostana uznane jako wiekopomne dzieło księżny "Dejzi" bo podobnież na siłę szuka się powodów jej "beatryfikacji" jako patronki naszej "doliny biedy"
DBA (19 kwietnia 2023 7:07)
Nie bardzo wiem czym się zachwycać - zwykłe czynszówy zbudowane tanio i szybko dla górników, tradycyjnie bez bieżącej wody i kanalizacji. Dodatkowa atrakcją jest jest grzyb do I piętra i widok z parteru na skarpę. Powinny być przynajmniej 50 lat temu zburzone i w to miejsce postawione budynki mieszkalne o odpowiednim standarcie. Ale przypuszczam, że w tym wałbrzyskim lemingowym szaleństwie zostana uznane jako wiekopomne dzieło księżny "Dejzi" bo podobnież na siłę szuka się powodów jej "beatryfikacji" jako patronki naszej "doliny biedy"
radnik (18 kwietnia 2023 18:50)
z szaczunkiem górnikach
szczepan (18 kwietnia 2023 15:04)
Piękne te dziury i kałuże na podwórku w centrum miasta. Prawdziwy robotniczy klimat
Unsern Schlesien (17 kwietnia 2023 23:52)
Wieder in Heimat!

Dodaj komentarz

śródmieście  |   plac grunwaldzki  |   cztery domy  |   historia  |   daisy  |   hochberg  |   ul. wysockiego  |  

Wałbrzych na unikalnych nagraniach Polskiej Kroniki Filmowej

Budynek na ul. Traugutta rośnie w oczach (FOTO)

Święto zakochanych w Rynku (FOTO)

Wałbrzych 24 aktualności


Wałbrzych 24 to wiodący portal informacyjny w mieście i regionie. Najważniejsze są dla nas informacje z Wałbrzycha, ale również piszemy o tym, co dzieje się w sąsiednich gminach takich jak  Świdnica, Boguszów - Gorce, Mieroszów, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Głuszyca, czy Walim. Oprócz przekazywanych przez Wałbrzych 24 wiadomości, znajdziesz tu również wiele fotogalerii, rozmowy z zaproszonymi gośćmi, publicystykę czy informacje o wydarzeniach, imprezach i koncertach, które odbywają się w mieście czy okolicy.

Na stronie głównej Wałbrzych 24 znajdziecie aktualności czyli najnowsze informacje z miasta, jednak zachęcamy też do zaglądanie do innych kategorii - rozrywki, sportu, 112 czy do zakładki Po Sąsiedzku, gdzie znajdziecie wiadomości z okolicznych gmin.

Uprościliśmy też nawigację strony, by była bardziej intuicyjna, co ma ułatwić czytelnikom znalezienie szukanych informacji i jeszcze sprawniejsze poruszanie się po naszej stronie.

Wałbrzych najnowsze wiadomości


Często najnowsze wiadomości Wałbrzych tworzone są wspólnie z Wami - naszymi czytelnikami, za co serdecznie dziękujemy. Zachęcamy do przesyłania do nas informacji i zdjęć na adres: redakcja@walbrzych24.com.

Dzięki takiej współpracy jesteśmy w stanie szybko reagować i przekazywać Wam najnowsze informacje, pisać o realnych problemach miasta i mieszkańców. Zachęcamy też do śledzenia naszych social mediów - Facebook Wałbrzych 24, Facebook Telewizja Wałbrzych i kont na Instagramie.

Zachęcamy też do komentowania bieżących informacji z Wałbrzycha i okolic. Pod artykułami macie możliwość wyrażenia własnej opinii w komentarzach do czego gorąco zachęcamy.

Rozwiń
Do góry
Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.
Zaakceptuj Zamknij